حرف‌هایت را به فیل بزن، راه باز می‌شود.

ارتباط موثر یک ارتباطی تیمی بین دو یا چند نفر است که می‌کوشند به طور هم زمان و در یک یا چند پاس‌کاری کلامی و غیر کلامی به نتیجه‌ای برسیم که مورد رضایت طرفین باشد.

از یک سوی من می‌خواهم سعی کنم تا حرفم روی نفر مقابل تاثیر بگذارد و آنچه می‌گویم را بپذیرد؛ از سوی دیگر کسی که روبروی من است هم، همین قصد و نیت را دارد.

در بحث و گفت‌و‌گوها، معمولاً زمان و انرژیمان می‌رود برای منطق و دلیل  آوردن برای نفر مقابل که، من درست می‌گویم و حرفم حق است و تو نمی‌دانی و غیره.

استعاره فیل و فیل سوارِ “جاناتان هایت” را با هم مرور کنیم.

دو فیل سوار که بر روی فیل‌هایشان نشسته‌اند و مشغول هدایت فیل‌ها هستند در راهی باریک مقابل هم قرار می گیرند و هر دو سعی در متقاعد کردن دیگری برای عقب رفتن و باز کردن راه دارند. 

در نهایت یکی متقاعد می‌شود که مثلا به سمت چپ برود.می‌بینیم الزاماً این اتفاق نمی‌افتد چراکه در بازی متقاعد سازی، فیل‌ها مشارکت داده نشدند و در نهایت با اینکه فیل سوار می‌خواهد و سعی می‌کند فیل را به سمت چپ هدایت کند، اما فیل تمکین نمی‌کند.

فرمان به ظاهر دست فیل سوار است و در واقع این فیل است که اگر نخواهد به آن سمت نمی‌رود.

پس اگر بناست اثر‌گذاری داشته باشند باید یاد بگیرند با فیل هم ارتباط برقرار کنند.

فیل‌بان‌ها زبان فیل را باید یاد بگیرید.

اینجاست که شنیدن و در واقع هنر گوش دادن نقش خود را آشکار می‌کند.

 باید خوب گوش بدهند، تا متوجه شوند فیل چرا به سمتی که می‌خواهند نمی‌رود.

باید مشخص شود:

دغدغه

ترس؛ امید و دیگر خواسته‌‌های فیل چیست؟

پشتِ مقاوت کردن و نخواستن را بایدپیدا کنند.

با گوش دادن فعال به دغدغه و ترس فیل برسند و از امید او با خبر شوند و همچنین دیگر خواسته‌های فیل(بخش نگفته و نشنیده نفر مقابل) توجه کنند.

در واقع همان اندازه که شما استدلال و منطق برای خواسته خود(به چپ پیچیدن) دارید، فیل هم دلیلی برای عدم انجام آن دارد.

باید با گوش کردن مؤثر و هدفمند به عقب برگردید و به مسئله مشترک برسند.

مسئله مشترک تعیین مسیر برای فیل‌هاست.

چرا باید به مسئله مشترک برسند؟

به خاطر اینکه اگر مسئله ایجاد شده مسئله مشترک نباشد، دلیلی برای طرح موضوع و پرداختن به آن وجود ندارد. و اگر مسئله مشترک را بدانند اولین قدم بلند و محکم برای رسیدن به تفاهم برداشته شده است.

اصل موضوعِ گرفتاری و مشکل را در ارتباط پیدا کنید و از آنجا شروع به ساختن رابطه کنید.

تلاشتان را نه برای قانع کردن نفر مقابل، که برای فهمیدن او صرف کنید.

این‌ها همه به بیانی، حرف زدن با فیل است و تا زمانی در ارتباط مؤثر زبان مشترک با فیلِ درونِ نفر مقابل را پیدا نکنید ارتباط موثر به نتیجه خوبِ خود نمی‌رسد.

پیدا کردن مسیرهای مشترک که با فهم مشترک حاصل می‌شود و آن فهم و درک متقابل هم که با خوب گوش کردن محقق شده بود؛ آغاز گفت و گویی است که می‌توانید امیدوار باشید که به سرانجام خیر و خوبی می‌رسد.

“ما حرف هم را نمی‌فهمیم”

“ما حرفی برای گفتن نداریم”

جمله‌هایی است که شاید بارها گفته و شنیده‌اید.

چکار کنیم به جایی که پایان گفت‌و‌گو و ارتباطِ قطع شده است نرسیم؟

چکار کنیم گفت‌و‌گو ادامه پیدا کند و نتیجه داشته باشد؟

چطور بیشتر همدیگر را بفهمیم؟

جاناتان هایت در کتاب فرضیه خوشبختی  می‌گويد: ما در چند فاز می‌توانیم گفت‌و‌گو داشته باشیم.

_مبارزه برای بُردن

_کشف تفکر، دیدگاه و نظر نفر مقابل

_ ایجاد و تقویت اعتماد متقابل و نزدیکی به نفر مقابل

جاناتان هایت پیشنهادی دارد که از مدل مبارزه برای گفت‌و‌گو بیرون بیایید، چراکه خوش عاقبت نیست و به احتمال زیاد به دعوا و قطع ارتباط ختم خواهد شد.

و مدل کشف تفکر و نهایتا ایجاد اعتماد، مدل مطمئن‌تری برای ایجاد و تداوم ارتباط موثر است.

سخن آخر:

کلید این موضوع در شنیدن فعال و هدفمند است.

جمله ساده بود، اما تحقق آن یعنی شنیدن در گفت‌و‌گو، مخصوصاً گفت‌و‌گوی چالشی یکی از سخت‌ترین کارهاست.

چراکه در بیشتر اوقات ما فکر می‌کنیم، همه چیز را می‌دانیم و نیازی به شنیدن حرف‌هایِ دیگری نداریم.

در حالی که این دانایی یک توهم است و ما در جمع و همراه دیگران با هوش، دانا و آگاه هستیم.

ما با هم به صورت تیمی می‌توانیم موفق باشیم و هر چه این تفکر که من دانای کل هستم تقویت شود، ارتباط و گفت‌و‌گو از مدلِ متعادل خارج خواهد شد و حتی اگر قطع نشود یک متکلم وحدهخواهیم بود و گوش‌هایی که بسته است، فقط به ما نگاه می‌کند.

تکنیک طلایی و میانبری برای ارتباط مؤثر و گفت‌و‌گوی مفید در وجوه مختلف بیزینس، خانواده، دوستان و ارتباط‌های شغلی وجود ندارد و اگر هم هست، موقت و در بستر یک کلید واژه می‌تواند کارآمد باشد و آن خوب گوش دادن است.

فیل سوار همه کاره نیست، حرف‌هایت را به فیل بزن، راه باز می‌شود.

 

برگرفته از کتاب ارتباط مؤثر(تعاریف، تکنیک‌ها و موانع)