• بیدار شدن صبح زود
• احساس عقب‌ماندگی و نگرانی در مورد جبران عقب‌ماندگی
• اضطراب ناشی از حضور در جمع

اختلالات اضطراب، از جمله اضطراب جدایی کودکان در مدرسه، یکی از رایج‌ترین مشکلات سلامت روان در کودکان است. این اختلال حدود 4.1 درصد کودکان را تحت تأثیر قرار می‌دهد، که نشان دهنده اهمیت آگاهی از نحوه کمک به کودکی با اضطراب جدایی در مدرسه را برجسته می‌کند.
برخی از کودکان هنگام جدا شدن از والدین یا پرستار خود إحساس اضطراب را تجربه میکنند. در اضطراب جدایی، این شرایط معمولاً به دلیل ترس از عدم دیدار مجدد یا آسیب رسیدن به والدین یا مراقب است. این احساس شرکت در فعالیت‌ها را برای این کودکان دشوار می‌کند و ممکن است منزوی و مضطرب شوند.

روش های تشخیص اضطراب جدایی کودکان در مدرسه

ابراز احساسات برای کودکان همیشه کار ساده ای نیست. بنابراین این ما هستیم که باید حواسمان به تشخیص تغییر رفتار آنها و مشکلات احتمالی که با آن دست و پنجه نرم میکنند، باشد. هنگامی که کودکان نسبت به حضور در مدرسه احساس اضطراب می‌کنند، ممکن است:
• از دل درد یا سردرد شکایت کنند
• بیشتر از حد معمول به پدر و مادر خود وابسته شوند
• بی‌قرار و عصبی باشند
• سریع‌تر عصبانی شوند
• مشکل در خوابیدن یا در خواب ماندن داشته باشند
• احساس گرسنگی نکنند
• بدون دلیل مشخص گریه کنند
• در تمرکز مشکل داشته باشند
• اعتماد به نفس خود را از دست بدهند
اگر هر کدام از این موارد آشنا به نظر می‌رسند، احتمالاً کودک شما در حال تجربه برخی نگرانی‌ها درباره تغییرات پیش رو است. گرچه این شرایط کاملاً طبیعی است، اما نباید آن را نادیده گرفت.

 

چه چیزی باعث اضطراب جدایی از مدرسه می‌شود؟

• اختلال اضطراب جدایی در کودکان پس از یک دوره طولانی دور بودن از مدرسه می‌تواند شایع باشد، اما همچنین می‌تواند به دلایل زیر نیز ایجاد شود:
• 1. استرس: اضطراب جدایی در کودکان می‌تواند از موقعیت‌های استرس‌زا و تغییرات ناشی شود. مثال‌هایی از این موارد می‌تواند شامل از دست دادن عزیزی، احساس عقب‌ماندگی در کار مدرسه یا نگرانی در مورد یک ارائه در مدرسه باشد.
• 2. تغییر محیط: تغییراتی در محیط کودک، از جمله تغییر مدرسه یا خانه، ورود به سال تحصیلی بعدی یا شروع دبیرستان می‌تواند باعث اضطراب شود. این تغییرات همگی اضطراب آنها را افزایش دهد.
• 3. نگرانی والدین: اضطراب جدایی در کودکان گاهی می‌تواند توسط استرس یا عصبی بودن خود پدر و مادر ایجاد شود. کودکان می‌توانند إحساس منفی و نگرانی پدر و مادر را تشخیص داده و خود را دلیل اصلی آن در نظر بگیرند. در واقع، اگر فرزند شما متوجه شود که شما مضطرب هستید، احتمالاً خودش نیز مضطرب می‌شود.
• 4. تغییرات در روال زندگی: طبیعی است که فرزند شما پس از یک وقفه طولانی از مدرسه احساس نگرانی کند. این می‌تواند به دلیل تغییرات جدید پس از تعطیلات طولانی تابستان یا به دلیل یک دوره طولانی بیماری باشد، ممکن است مدتی طول بکشد تا دوباره کودک با روال عادی ارتباط برقرار کنند.
• 5. اذیت و آزار: متأسفانه، احتمال دارد که اضطراب بازگشت به مدرسه فرزند شما ناشی از اذیت و آزار باشد. اگر فرزند شما نگران اذیت و آزار است، با او در مورد آن صحبت کنید و سعی کنید استراتژی‌های مقابله‌ای را برای توانمندسازی او در برابر اذیت و آزار به او آموزش دهید، به عنوان مثال تصمیم‌گیری برای محدود کردن استفاده از شبکه های اجتماعی یا کمک گرفتن از معلم مورد اعتماد در مدرسه.
• 6. مشکلات شخصی یا خانوادگی: مشکلات شخصی یا خانوادگی نیز می‌توانند بر اضطراب بازگشت به مدرسه تأثیر بگذارند، مانند مسائل مربوط به سلامتی، طلاق، مرگ عزیزان یا مشکلات مالی. چنین چالش‌هایی می‌تواند باعث شود که کودک احساس نگرانی، استرس و عدم اطمینان کند که بر توانایی او برای تمرکز و عملکرد خوب در مدرسه تأثیر می‌گذارد.
• 7. ترس از ناشناخته ها: بازگشت به مدرسه پس از یک تعطیلات طولانی می‌تواند باعث ایجاد ترس از ناشناخته ها شود. کودک ممکن است نگران باشد که دوستان قدیمی خود را از دست داده باشد، با معلمان جدید روبرو شود یا با چالش‌های تحصیلی جدید مواجه شود. این ترس می‌تواند باعث اضطراب و نگرانی در مورد بازگشت به مدرسه شود.
• 8. ترس از شکست: ترس از شکست نیز می‌تواند باعث اضطراب بازگشت به مدرسه شود. کودکان ممکن است نگران باشند که نتوانند انتظارات والدین، معلمان یا خودشان را برآورده کنند. این ترس می‌تواند باعث احساس فشار و استرس شود که بر عملکرد تحصیلی آنها تأثیر می‌گذارد.

 

اضطراب جدایی در کودکان از چه سنی شروع می‌شود؟

علائم اضطراب جدایی در کودکان می‌تواند از حدود ۶ ماهگی شروع شود و معمولاً تا حدود ۳ سالگی ادامه داشته باشد. با این حال، می‌تواند تا سنین بسیار بالاتر نیز ادامه داشته باشد. آگاهی از اینکه چگونه به کودکی با جدایی اضطرابی در مدرسه کمک کنیم، صرف نظر از سن او، بسیار مهم است.

روش های مقابله برای اضطراب جدایی کودکان در مدرسه

برای کنترل میزان اضطراب جدایی کودکان در مدرسه، می توانید علاوه بر حمایت عاطفی، از روش های زیر استفاده کنید:

1. با هم برنامه ریزی کنید

دو هفته قبل از شروع مدرسه، به فرزند خود برای تهیه لیستی از همه چیزهایی که برای بازگشت به مدرسه نیاز دارد، کمک کنید. این کار به فرزند شما کمک می‌کند تا احساس کنترل بیشتری برای تغییرات پیش رو داشته باشد. لوازم التحریر، لباس فرم، کفش مدرسه، کیف، لباس ورزش، ظرف ناهار و غیره را در چک لیست نیازمندی برای بازگشت به مدرسه قرار دهید. تمام چیزهایی را که در خانه دارید جمع‌آوری کنید و مشخص کنید که آیا نیاز به خرید چیز جدیدی دارید یا خیر.

2. یک روز را برای تعیین خرید مدرسه تعیین کنید

برای هر چیزی که نیاز داریند یک روز را برای خرید تعیین کنید و آن را به یک لذت تبدیل کنید. به کودک خود اجازه دهید تا یک قطعه خاص از لوازم التحریر یا ظرف ناهار را به سلیقه خود انتخاب کند. این کار باعث ایجاد هیجان در مورد شروع مدرسه می‌شود و به فرزند شما کمک می‌کند تا احساس اعتماد به نفس بیشتری داشته باشد.

3. برای بازگشت به روال مدرسه شرایط را مهیا کنید

قبل از شروع مدرسه، زمان بیداری، صبحانه و وعده‌های غذایی را با مدرسه هماهنگ کنید. به این ترتیب، شروع مدرسه شوک بزرگی برای کودک نخواهد بود.

4. یک برنامه برای شروع یادگیری دوباره داشته باشید

اگر انجام برخی از تمرینات معمول زمان مدرسه مانند دیکته روزانه، خواندن و جدول ضرب در طی تعطیلات به دست فراموشی سپرده شده است، پس شروع کنید و مجدد آنها را در برنامه روزمره خود قرار دهید.

5. یک روز از حضور در مدرسه را باهم تمرین کنید

برای کودکی که وارد مدرسه جدیدی می شود یا با روتینی متفاوت از روتین قبلی خود مواجه است، بسیار مهم است که بداند با چه چیزی رو به رو میشود. یک روز را در تقویم علامت بزنید، ساعت را برای زمانی که باید بیدار شوند تنظیم کنید و همه چیز را درست همانطور که برای یک روز مدرسه آماده می‌کردند، آماده کنید. لباس فرم مدرسه را بپوشید و به مدرسه بروید و او را با محیط اطراف مدرسه آشنا کنید.

6. صبح روز اول با یک دوست ملاقات کنید

اگر فرزند شما نمیخواهد به تنهایی به مدرسه برود، پس برنامه‌ای برای ملاقات با یک دوست در مسیر بچینید تا روز اول کسی را برای صحبت کردن داشته باشد.

7. به نگرانی‌های فرزند خود گوش دهید

اگر فرزند شما می‌خواهد در مورد نگرانی‌های خود صحبت کند، گوش دادن به آنها و تأیید احساساتشان به آنها کمک می‌کند تا احساس امنیت بیشتری داشته باشند. به یاد داشته باشید که اغلب کودکان فقط به فضایی برای صحبت کردن در مورد آنچه که آن‌ها را ناراحت می‌کند نیاز دارند. می‌توانید با تأیید احساسات آن‌ها اعتماد به نفسشان را تقویت کنید.

8. اعتماد به نفس کودک خود را تقویت کنید

به زمان‌هایی فکر کنید که فرزند شما قبلاً با تغییر جدید کنار آمده است، مانند حضور در مهدکودک، انجام فعالیت ورزشی یا حضور در یک مدرسه دیگر. به او اعتماد به نفس دهید که می‌تواند این موقعیت جدید را هم مدیریت کند و شما در هر مرحله در کنار او هستید.

9. از خود مراقبت کنید

شروع سال تحصیلی برای والدین نیز می‌تواند باعث اضطراب شود. انجام کارهایی مانند تهیه غذا، اماده کردن کودک و … همگی میتواند باعث نگرانی شما شود. به همین دلیل باید مراقب خود باشید تا این نگرانی و اضطراب را به کودک خود انتقال ندهید و در این بازه زمانی ضعیف نشوید.

 

اضطراب بازگشت به مدرسه برای والدین

اضطراب بازگشت به مدرسه فقط کودکان را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد و والدین نیز می‌توانند آن را تجربه کنند. در ادامه به چند نکته برای مدیریت اضطراب والدین اشاره می کنیم:

• از قبل برنامه‌ریزی کنید: آماده کردن ذهنی خود برای بازگشت فرزندتان به مدرسه می‌تواند به شما کمک کند تا احساسات منفی خود را کاهش دهید. بنابراین برای بازگشت به روتین عادی دوران مدرسه، مواردی مثل انجام تکالیف و … برنامه ریزی کنید
• با کسی صحبت کنید: در صورت احساس اضطراب ، با والدین دیگر، دوستان یا حتی یک متخصص صحبت کنید.
• از خود مراقبت کنید: اطمینان حاصل کنید که استراحت کافی دارید، خوب غذا می‌خورید و بخشی از وقت خود را برای انجام فعالیت‌هایی که لذت می‌برید اختصاص می‌دهید. سلامتی شما نیز مهم است!
• به روز باشید: آگاهی بیشتر در مورد سلامت روان کودکان می‌تواند به شما کمک کند تا برای حمایت از فرزندتان آماده‌تر باشید. به همین دلیل بهتر است که از کتاب های معتبر یا فضای آنلاین برای یادگیری مسائل مربوط به کودکان استفاده کنید.
• با خود مهربان باشید: به یاد داشته باشید که احساس مقداری اضطراب در مورد بازگشت فرزندتان به مدرسه طبیعی است. پس نیازی نیست به خودتان خیلی سخت بگیرید و بدانید که در این زمینه تنها نیستید.

نکات تکمیلی برای مدیریت اضطراب جدایی کودکان در مدرسه

• یک مکان امن در مدرسه برای کودک پیدا کنید: احساس اضطراب می‌تواند باعث شود کودک احساس گم شدن کند، به ویژه در یک حیاط بازی شلوغ یا راهروهای پر از هیاهو. با معلم او صحبت کنید تا یک مکان امن را برای او پیدا کنید که بتواند هنگام ناراحتی به آنجا مراجعه کند و با نفس عمیق آرام شود. این مکان می‌تواند کتابخانه مدرسه یا یک گوشه آرام در کلاس درس باشد.
• یادداشت‌های مثبت برای کودک بنویسید: برای کودک خود یادداشت‌های کوچکی بگذارید که هنگام ناهار آن‌ها را بخواند و متوجه شود که شما او را همیشه دوست دارید. این کار اعتماد به نفس او را افزایش می‌دهد تا بتواند یک روز مدرسه را بدون شما با موفقیت پشت سر بگذارد.
• با کودک در مورد نگرانی‌های او صحبت کنید: با کودک در مورد اضطراب او صحبت کنید و احساساتش را تأیید کنید. از عباراتی مانند “نیازی نیست نگران این موضوع باشی” خودداری کنید، زیرا ممکن است احساس کند که نگرانی‌های او را نادیده می‌گیرید. در عوض سعی کنید تشخیص دهید که آیا چیزی خاصی وجود دارد که باعث اضطراب او می‌شود و سپس بررسی کنید که آیا میتوایند برای کاهش این اضطراب کاری انجام دهید یا نه.
• حمایت عاطفی از کودک را فراموش نکنید: حمایت عاطفی از کودک در زمان تجربه اضطراب بسیار مهم است. در ادامه برخی از توصیه‌های متخصصان برای انجام مؤثر این کار ارائه شده است:
• o یک جعبه آرامش خود برای کودک ایجاد کنید: ایجاد یک جعبه گنج پر از وسایل مورد علاقه کودک، که بتواند آن را به مدرسه ببرد، می‌تواند یک مکانیزم مقابله‌ای عالی برای لحظات ناراحتی باشد. می‌توانید این جعبه‌ها را با چیزهایی مانند عروسک کوچولوی مورد علاقه، یک عکس خانوادگی یا شاید یادداشت‌های مهربانانه پر کنید.
• o برای خداحافظی یک روتین داشته باشید: برخی از کودکان در زمان رساندن به مدرسه دچار اضطراب جدایی می‌شوند. با یک خداحافظی اطمینان‌بخش به کودک اعتماد به نفس دهید، مانند یک لبخند و آغوش.
• اگر نیاز بود، به یک درمانگر مراجعه کنید: اگر اضطراب جدایی کودک در مدرسه شدید است، برای مراجعه به رواندرمانگر باتجربه برنامه ریزی کنید. درمان اضطراب کودک با روش های درمان رفتاری شناختی، درمان بازی یا مشاوره می‌تواند به کودک شما در رسیدن به ریشه مشکل کمک کند.

 

 

سوالات متداول اضطراب جدایی کودکان در مدرسه